د "جمع" د بڼو تر مېنځ توپير

۶۷۳ تورى ورگډ شول ،  ۴ کاله مخکې
No edit summary
<span style="color:green;">
== د جــَــمع عمليه (د همټولکړن پېکړنه يا addition’s operation) ==
</bigspan>
جــَــمع (همټولکړن) هاغه عمليې (پېکړنې) ته ویل کيږي چې په کښې دوه يا ډېرتر عددونه (شمېرونه يا نومرونه) ســـَــره ټوليږي اَو یو عدد (شمېر يا نومر) ورڅخه جوړيږي . د جمع («همټولکړن» يا د «زيادتر» یا د «ډېرتر») د عمليې (پېکړنې) علامه (نښه) دا لاندينۍ ده :
<span style="font-family:Arial;">
 
== ''<span style="color:green;"><span style="font-family:Arial;">د جــَــمع عمليه (د همټولکړن پېکړنه يا addition’s operation)</span></span>'' ==
<big>''<span style="font-family:Arial;">جــَــمع (همټولکړن) هاغه عمليې (پېکړنې) ته ویل کيږي چې په کښې دوه يا ډېرتر عددونه (شمېرونه يا نومرونه) ســـَــره ټوليږي اَو یو عدد (شمېر يا نومر) ورڅخه جوړيږي . د جمع («همټولکړن» يا د «زيادتر» یا د «ډېرتر») د عمليې (پېکړنې) علامه (نښه) دا لاندينۍ ده :</span>''
<math display="block">+</math>
 
''<span style="font-family:Arial;">اَو د مـــُـــساوي (د «بـــَــرابـــَـــر» يا د «يوڅيال» يا د «سيال» يا د equal يا د «دي») علامه (نښه) دا لاندينۍ ده :</span>''
<math display="block">=</math>
 
''<span style="font-family:Arial;">نو که مونږ ووايو چې «يو جـــَـــمع (همټولکړن) د يو ســـَـــره مـــُـــساوي («برابر» يا «يوڅيال» يا «سيال») په دوه» ، يا «يو ډېرتر يو دي دوه» ، نو هاغه داسې ليکلي شو :</span>''
 
<math display="block">1+1=2</math>
(one plus one is two)
 
''<span style="font-family:Arial;">يا «درې زیادتر دوه دي پنځه» ، نو هاغه داسې ليکلي شو :</span>''
 
<math display="block">3+2=5</math>
 
''<span style="font-family:Arial;">يعني چې که د مثال (بېلګ) په ډَول ، «درې ستوري» جمع (همټولکړن يا زيادتر یا ډېرتر) د «دوو ستوريو» سره کړو نو ټول يې دي «پنځه ستوري» :</span>''
 
'' ''<math display="block">*\ *\ *\ +\ *\ *\ =\ *\ *\ *\ *\ *</math>
 
''<span style="font-family:Arial;">په دې جمع (همټولکړن) کښې «3» اَو «2» هر يوه ته يې «جمع کېدونکی» (يا «همټولکېدونکی») وَيل کيږي اَو «5» ته مـــَـــجموع sum یا ټولټال total يا «د جــَــمع حاصــِــل» (د همټولکړن لاستراوړ) يا د «جــَــمع نــَــتيجه» (د همټولکړن پايله) يا وَیل کيږي .</span>''
 
''<span style="font-family:Arial;">د جمع (همټولکړن) په عمليې (پېکړنې) کښې تـــَــبديلي (هماوِښتين) قانون شته دئ ، يعني چې :</span>''
 
<math display="block">3+2=2+3</math>
 
''<span style="font-family:Arial;">يعني چې «درې جمع (همټول) دوه» برابر يا يوڅيال يا سيال دي په «دوه جمع (همټول) درې» .</span>''
 
''<span style="font-family:Arial;">پام مو وي چې پښتو ليکنه د راسته (ښي) خوا څخه چپ (کيڼې) خوا ته وي ، مګر په رياضي (څوپوهن) کښې حساب (شمېرن) کول ډېري وَقتونه (مهالونه) د چــَــپې (کيڼې) خوا څخه راسته (ښۍ) خوا ته هم ليکل کيږي . د جمع (همټولکړن) د کولو لپاره بايد چې د ياده څخه دغه جـــَـــدوَل (لـــَـــښتيليک) زده کړل شي :</span>''
{| class="wikitable"
|''0+4=4''
|''9+5=14''
|}
''<span style="font-family:Arial;">اُوس نو که مونږ ته وويل شي چې «92876054» د «8492425» ســـَـــره «جمع» يا «همټول» يا «ډېرتر» يا «زيادتر» کړئ نو مونږ دا دواړه عددونه (شمېرونه يا نومرونه) لاندې کړليځ يا لاندېليځ په ترتيب (په اُوډنې) داسې ليکو اَو د يو بـــِـــل ســـَـــره «جمع» يا «همټول» يا «ډېرتر» يا «زيادتر» کـــَـــوو :</span>''
 
<math display="block">.\ 1\ 1\ 1\ .\ .\ .\ .\ .\ </math><math display="block">.\ 9\ 2\ 8\ 7\ 6\ 0\ 5\ 4\ </math><math display="block">.\ .\ 8\ 4\ 9\ 2\ 4\ 2\ 5\ </math><math display="block">---------------------</math><math display="block">1\ 0\ 1\ 3\ 6\ 8\ 4\ 7\ 9\ </math>
 
''<span style="font-family:Arial;">د لاندې کړليځ يا لاندېليځ عددونو (شمېرو يا نومرو) په جمع (همټولکړن) کښې د راسته (ښي) خوا څخه شروع (پــَــيل) کوو ، يعني چې ړومبی بايد چې د ړومبي عدد (شمېر يا نومر) د «يوونو» ځايګک يې د دوهم عدد (شمېر يا نومر) د «يوونو» د ځايګک تر لاندې وي ، اَو د ړومبي عدد (شمېر يا نومر) د «لسونو» ځايګک يې د دوهم عدد (شمېر يا نومر) د «لسونو» د ځايګک تر لاندې وي اَو داسې نور . بيا ليدلي شو چې د ړومبي عدد «4» د دوهم عدد «5» سره جمع (يا همټول يا ډېرتر يا زیادتر) شوی چې نتيجه يا پايله يې «9» ده اَو داسې نور ، مګر «7» اَو «9» ته چې رَسيږو نو د جمع (د همټولکړن يا د زیادترکړن) نتيجه (پايله) يا حاصـــِـــل (يا لاستراوړ) يې «16» کيږي ، بيا د «شپاړلس» څخه «شپږ» ليکو اَو د «لس» څخه د «يو» رَقم (شمېربڼه) د راتلونکي ځايګک پر برسېره ليکو اَو درې واړه ، لاندې تــِــر لاندې رقمونه (شمېربڼې) چې «1» اَو «8» اَو «4» دي يو بـــِـــل ســـَـــره جمع (يا همټول یا زيادتر يا ډېرتر) کوو چې نتيجه (پايله) يا حاصل (لاستراوړ) يې «ديارلس يا 13» کيږي اَو بيا هم د «13» څخه «3» لاندې ليکو اَو «1» يې پاس د راتلونکي ځايګک پر برسېره ليکو اَو داسې نور .</span>''
 
''<span style="font-family:Arial;">اُوس په جهان (دُنیا يا مـــِـــنـــَـــړۍ) کښې «د حساب (شمېرن) ماشينونه (چلتهوکي)» شته دي چې دا ډَول لوي عددونه (شمېرونه يا نومرونه) ژِرتر جمع (همټول يا زيادتر يا ډېرتر) کـــَـــوِلي شي .</span>''</big>
</big>
 
== <span style="color:green;">د جمع (همټول) کړن د عمليې (پېکړنې) قانونونه The laws of the addition’s operation ==
ورکنومی کارن