د "چکي ژبه" د بڼو تر مېنځ توپير

په اندازه کې يي هیڅ بدلون نه دي رامېنځ ته شوي. ،  ۶ کاله مخکې
د سمون لنډيز پرته
و
{| style="margin: 0 0 1em 1em; border-collapse:collapse; font-size: 90%;" border="1" cellpadding="2" align="left" cellspacing="0"
|- style="background-color:lightblue;"
! colspan="2" |چیکيچېکي ژبه<br />Český jazyk<br />Čeština
|-
 
|-
! align="left" valign="top" |د ژبې کورنی
|د هند-اروپایی ژبې<br />[[سلاوي ژبې]]<br />[[د لويديځ سلاوي ژبې]]<br />چیکيچېکي ژبه
|-
! align="left" valign="top" |د لیکلو بڼه
 
 
'''چېکیچېکي ژبه'''( په چيکی: Český jazyk ) د لوېديځی سلاوی ژبو څخه يوه ژبه ده چی د اروپا په مرکزکی ويل کېږی. دغه ژبه [[ چېک جمهوريت|د چيک د جهوريت]] رسمی ژبه ده. چيکی ژبه هم په [[سلواکيا]]، [[پولنډ]]، اوکراين [[رومانيا]] ، [[کاناډا]] او [[د امريکا متحده ايالات|امريکا]] کی ويل کېږی. چيکي ژبه ادبي او محاروي فورم ( شکلونه ) لري. ادبی ژبه په ورځپانه، تيلويزيون او راديو کی استعمالېږی.
چيکی ژبه د ۲۰۰۴ کال څڅه د اروپا د مشترکو هېوادو رسمی ژبه ده.
== تاريخ ==
د چيک په هيواد کی د ۹ پيړی څخه تر ۱۱ پېړی پورې په ادبيات کی پخوانی سلاوی ژبه کارېده. هغو ژبو د خاض ليکنی څخه کار واخيست. هغه ليک په اوس وخت کی د هلاهوليڅې ( Hlaholice) په نوم يادېږی. د کونستانتين ژوند تر ټولو پخوانی کتاب دی چی په پخوانی سلاوی ژبه کی ليکل شوی دی. د ۱۱ پېړی څخه د چيک په هېواد کی مذهبی کتابونه ليکل کېده. په ۱۳ پېړی کی لمړی چېکیچېکي کتابونه وليکل شول. د داليميل د پېښو کتاب لمړی کتاب دی چی په چيکی ژبه کی په ۱۳۱۴ کال کی وليکل شو. په ۱۵ پېړی کی د چيکی ژبی د سم ليک د يان هوس لخوا اصلاح شو. [[یان هوس]] د پوهنتون استا‌ذ او کشيش وو چې د چيکی ژبې ليکنه يې آسانه کړه . د [[یان هوس|هوس]] مذهبی کتابونه په چيکی او لاتيني ژبې کی وليکل شول. په ۱۶ پېړی کی د چيک ادابيات اوج ته ورسېدل. په ۱۶۲۰ کال کی د چيک اشرافو د اطريش د حکمران په خلاف قيام وکړل. د چيک اشرافیان د اطريش د پوځ لخوا ماته وخوړله او د چيک علما مجبور شول چی بهر ته ولاړ شی. په دی وخت کی د اطريش حکمرانانو د چيک پر خلکو ظلمونه کول او د چيک کتابونه يې په اور کی سوخول. مهم کتابونه يوازې په آلمانی او لاتين ليکل کېده.
په ۱۹ پېړۍ کی د چیکچېک د ژبی ترقی بیا پېل شوه. د چیکچېک ژبه بوهانو د سلاوی ژبو د الفاظو په مرسته غنی کړه. مثلا : د چیکچېک کلمه (vzduch ) په پښتو ''هوا'' د روسی ژبه څخه چیکیچېکي ژبه ته راغلی ده. د هغه وخت تر ټولو مشهور ژبه پوه یوسیف یونګمان ( ۱۷۷۳ـ۱۸۴۷ ) وو. یوسیف یونګمان نوی چیکیچېکي کلمې جوړې کړې او د سلاوی ژبو د کلمو په مرسته یی چیکیچېکي ژبه غنی کړه. د دی په سبب هر چیکچېک په سلواکی، پولندی، سربی او روسی کلمو پوهېدلای سی. چیکیچېکي- آلمانی قاموس او د چیکچېک د ادبیات تاریخ د یوسیف یونګمان تر ټولو مشهور کتابونه دی. په ۱۹۱۸ کال کی د چکوسلواکیا تر تاسیسولو وروسته چیکیچېکي ژبه د عمومی ژوند ټول سیمو ته وغزېده.
په اوس وخت کی چیکیچېکي ژبه د ګلوبالیساتیون (Globalization ) په سبب د انګلیسی کلمو څخه غنی کېږی.
 
== چیکیچېکي ژبه ==
چیکچېک ژبه تل په لمړنی څپه (هجا ) کی اکڅنت لری.د دغه ژبه پنځه د علت توری او ۲۴ بی رغه توری لری. د ګرامر په مطابق چیکیچېکي ژبه د حال زمانه، راتلونکی زمانه ، تیره زمانه، دری ګرامری نسلونه ( مذکر، مونث او منځنی جنس )، ۷ ګرامری حالتونه، مفرد او جمع لری. د چیکیچېکي ژبه د کلمو ردیف ( مبتدا - فعل ـ خبر ) دی.
== د ګرامر نسلونه ==
چیکیچېکي ژبه دری ګرامر نسلونه لری.
* د مذکر نسل
* د مونث نسل
 
== د جمله جوړول ==
د چیکیچېکي ژبه د کلمو ردیف '''مبتدا''' - '''فعل''' - '''خبر''' دی.
 
* ''Já'' jsem '''student''' یا '''Jsem''' ''student''
* ''زه'' یم '''شاګرد''' ( مبتدا - فعل - خبر ) یا '''یم''' ''شاګرد'' ( فعل - خبر ) د چیکیچېکي ژبه د کلمو ردیف
* زه شاګرد یم ( مبتدا - خبر - فعل ) د [[پښتو]] د کلمو ردیف
 
* '''Já''' jsem ''studentka'' یا '''Jsem''' ''studentka''
* '''زه''' یم ''شاګرده'' یا '''یم''' ''شاګرده'' (د چیکیچېکي ژبه د کلمو ردیف)
* زه شاګرده یم
( زه = مبتدا، یم = فعل، شاګرد / شاګرده = خبر ) (د [[پښتو]] د کلمو ردیف)
 
== د چیکچېک د لاتین الفبا ==
[[دوتنه:Psací písmo.gif|500px|بټنوک|کيڼ|د چیکیچېکي الفبا لاسى نسخې ]]