الله، عربي کلمه ده چې په ابراهیمي مذهبونو کې یوازینی خدای په ګوته کوي. [۱] [۲] د مسلمانانو سربیره، د الله نوم د یمني یهودانو او ځینو مزراي یهودانو د یهودي عربي ژبو ټولنو او همدارنګه په مالټا کې میشت رومن کاتولیکانو، عرب عیسویانو چې د منځني ختیځ سامي عیسویان، ارامیان ، مارونیت، اسوریان او کلدیان دي هم کارول کیږي. [۳]

د ابراهیمي مذهبونو په کتابونو کې، خدای یو شخصیت جوړونکی دی. هغه په لومړي شخص کې خبرې کوي او کله ناکله د "انساني انځور" سره د خلکو په مخ کې ښکاري. [۴] په اسلام کې الله متکبر دی. دا په نومونو هم ویل کیږي چې د انسان احساسات څرګندوي لکه صبور (ډیر صابر)، جلیل (جلالت؛ 1/عزم، 2/غصه، غضب)، رحیم (ډیر مهربان)، حلیم (نرم مزاج)، ویدود (مینه وال). په مسیحیت کې خدای د پلار په څیر دی او په تصوف کې هغه د ملګري په څیر دی. [۵] په تنخ کې هم، څښتن اکثرا شخصیت دی.

د خدای په اړه د انتروپومورفیک ژبې کارول یا نه کارول د یهودي، مسیحي او اسلامي فکر په تاریخ کې د سختو بحثونو موضوع وه. [۶]

ایتمولوژي او تاریخي کارول

 
د راشدینو خلافت سکې (۶۵۶) . ساساني تقلید ( II . خسرو پرويز، کریسنټ ستوري، بسملا او زردشتي د اور په ). دا د پیړیو پیړیو د ګډ شتون، تکامل او د کافر سمبولونو سره د اسلامي سمبولونو ځای په ځای کولو ته اشاره کوي.

داسې استدلال شته چې د الله کلمه عربي کلمه نه ده [۷] و د دې کلمې اصل د کلاسیک عربي ژبپوهانو لخوا خورا ډیر بحث شوی دی.

په کنعانی پینتیون کې چې د 2000 BC پورې تاریخ لري، " ایل" د خدای په مقام کې و. لاس مطلق، ابدي، په آسمان او ځمکه کې د ټولو شیانو یوازینی حاکم، د ټولو شیانو خالق، خالق، د تړون خدای، او داسې نور. داسې ځانګړتیاوې درلودې. خدای ته په آرامي کې ایله او په عبراني کې ایلوا ویل شوي، او په نوې عهد نامې کې "ایلي" او "ایلوهي" د خدای په معنی کارول شوي. ولایتي یا ایل په نومونو کې لیدل کیږي چې په ال یا ولایت پای ته رسیږي. جبریل، میکا ایل، عزرائیل، اسرافیل، اسراییل، اسماعیل، ایمانویل او نور. دا معلومه [۸] چې د اسلام څخه مخکې په عربي لیکنو کې، عیسویانو په شپږمه میلادي پیړۍ کې د ال او ایله کلمې کارولې. [۳]

د بصرې مکتب دا یوه اصلاح شوې کلمه یا د "لاه" جلا بڼه ګڼلې، چې د "لاح" له ریښې څخه اخیستل شوې، چې معنی یې پټ یا عالي ده. نورو دا کلمه د زاړه سوري یا عبراني څخه د پور اخیستلو په توګه ومنله، په داسې حال کې چې ډیری یې د الله لپاره د عربي الاله لنډولو په توګه ومنله. ډیری پوهان وروستنۍ تیوري غوره کوي او د پور اخیستل شوي کلمې نظریه شکمن دي. [۹] [۱۰]

د مکې په مذهب کې د خدای مفهوم یو مبهم معنی درلوده. [۱۱] [۱۲] د الله یا معبود کلمه د اسم یا لقب په پرتله د صفت په توګه کارول کیدی شي. [۱۱] [۱۳] له اسلام څخه مخکې دوره کې، خدای یوازینی معبود او یو معبود و چې د مشرک مکې په بت کې یې استازیتوب نه کاوه. [۱۴] د جنوبي عرب خدایان لات، اَلْعُزَّى و المنات د الله لوڼې بلل شوي، لکه څنګه چې په قرآن کې تشریح شوي [۱۵] .

د الله نوم چې د نبوطیانو او د اسلام څخه مخکې د مکې خلکو لخوا هم کارول کیده، د اسلام سره د بدلون سره مخ شو او د ملګرو، میرمنو، لوڼو او ماشومانو په څیر عناصرو څخه پاک شو.

  1. "God". Islam: Empire of Faith. PBS. د اصلي آرشيف څخه پر 27 Mart 2014 باندې. د لاسرسي‌نېټه 18 Aralık 2010. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة); تحقق من التاريخ في: |access-date=, |archive-date= (مساعدة)
  2. "Islam and Christianity", Encyclopedia of Christianity (2001): Arabic-speaking Christians and Jews also refer to God as Allāh.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ "Arşivlenmiş kopya". د اصلي آرشيف څخه پر 24 Temmuz 2020 باندې. د لاسرسي‌نېټه 23 Temmuz 2020. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة); تحقق من التاريخ في: |access-date=, |archive-date= (مساعدة)
  4. Williams, W. Wesley, "A study of anthropomorphic theophany and Visio Dei in the Hebrew Bible, the Qur'an and early Sunni Islam", University of Michigan, March 2009
  5. "The man who realizes God as a friend is never lonely in the world, neither in this world nor in the hereafter. There is always a friend, a friend in the crowd, a friend in the solitude; or while he is asleep, unconscious of this outer world, and when he is awake and conscious of it. In both cases the friend is there in his thought, in his imagination, in his heart, in his soul." Hazrat Inayat Khan, quoted from The Sufi Message of Hazrat Inayat Khan
  6. "Arşivlenmiş kopya" (PDF). د اصلي (PDF) آرشيف څخه پر 18 Nisan 2017 باندې. د لاسرسي‌نېټه 17 Nisan 2017. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة); تحقق من التاريخ في: |access-date=, |archive-date= (مساعدة)
  7. THE FOREIGN VOCABULARY OF THE QURAN By ARTHUB JEFFEBY, Ph. D. Professor of Semitic Languages School of Oriental Studies Cairo 1938
  8. "Arşivlenmiş kopya". د اصلي آرشيف څخه پر 23 Temmuz 2020 باندې. د لاسرسي‌نېټه 23 Temmuz 2020. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة); تحقق من التاريخ في: |access-date=, |archive-date= (مساعدة)
  9. Gerhard Böwering. Encyclopedia of the Quran, Brill, 2002. Vol. 2, p. 318
  10. https://archive.org/stream/foreignvocabular030753mbp#page/n22/mode/1up
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ L. Gardet, Allah, Encyclopaedia of Islam, ed. by Sir H.A.R. Gibb
  12. Gerhard Böwering, God and his Attributes, Encyclopedia of the Qur'an, ed. by Jane Dammen McAuliffe
  13. Zeki Saritopak, Allah, The Qu'ran: An Encyclopedia, ed. by Oliver Leaman, p. 34
  14. "The Oxford Dictionary of Islam". Oxford University Press. د اصلي آرشيف څخه پر 15 Temmuz 2020 باندې. د لاسرسي‌نېټه 15 Temmuz 2020 – عبر Google Books. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة); تحقق من التاريخ في: |access-date=, |archive-date= (مساعدة)
  15. Necm, 53/19-20