د "کونړ ولايت" د بڼو تر مېنځ توپير

۶ تورى ورگډ شول ،  ۲ کاله مخکې
و
د سمون لنډيز پرته
نښلنونه: د موبايل سمون د موبايل گورت سمون
و
نښلنونه: د موبايل سمون د موبايل گورت سمون ليدنيز سمون
 
| footnotes =
}}
'''د کونړ ولایت''' ''([[انگرېزي ژبه|انگرېزي]]: kunar)'' د [[افغانستان]] له ۳۴ ولایتونو څخه یو ولایت دی، چې ختیڅهختیځه برخه کې موقعیت لري.
دا ولایت له گاونډي [[پاکستان]] سره په پوله پروت دی. منڅۍمنځۍ (مرکز) یې د اسد اباد ښارگوټېښارگوټى دی.
 
کونړ دپخوانيو مورخانومٶرخانو په اثاروآثارو کي کنړ، کنير، کهويس (Khoes)، کونر (kunar) ، کولو، کونړ، کونر او داسي نورو په نومونو راغلي دي.
کونړ (کونرkonar) په شکل له دوو کلمو څخه جوړ شوي دي چي نورستانيانو ورته کونړ وايه او په نورستاني لهجه يې معنا(دښوونه دره) يا زيتون دره ده.
په دي نوم کې هم درنورود نورستانىنورو نورستاني کلمو او نومونو په شان چي په نورو ژبو کې يي(له)،(په) (ړ) او ښتلياوښتلي بدلون راغليراغلى ديدى او په کونړ يى شهرت پيدا کړيکړى ديدى.
تاريخىتاريخي اسنادو ځينيځينې نور شواهد داسيداسې ښيښائي چيچې ډير پخوا د کنړ دره له غرونو څخه نيولي ان دکنړ د [[سيند]] دغاړوپوري په گنوځنگلونوگڼوځنگلونو پټه وه ، چي زياتره پوټي يي، ښونان اوغوړا څکي وو، د دي ډولونود موجوديت د ثبوت د پاره به دا کافي وي چي وويل شي کله چي [[سلطان محمود غزنوي]] د لومړي ځل لپاره د اسلامي فتوحاتو په لړ کي د کونړدکونړ ديد دې دريدرې په خوله کي د [[کابل]] له سيند څخه راپوريراپورې ووت دنور او قيرات په درويي حملي کولي نو يي د خپل لښکر سره دنجارانو، آهنگرانو، سنگ تراشانو اونور کسبگرانو ډلي هم را واخستليواخيستلي ترڅو چي د ځنگل وني اوبوټي ووهي، تيږي ماتي کړي او د خپل لښکرد پرمختگ د پاره لاره جوړه کړي.
د يو بل مستند دليل له مخي چي ددغو دوو ډولونو عموميت ته مصداق ورکوي هغه دا دي: کله چه د کونړ د ناوي د ښکتنيو او هوارو برخو پخواني کورونه وکتل شي دهغوۍ دکوټو په چتونو کي د ډاگو (دستک) د پاسه د دړو پرځاي د ښونانو او غوړاڅکو لښتي اچول شيشوي دي چي پورتني دواړه تاريخي او عيني شواهد په دي دلالت کوي چي په رښتيا سره په پخوانيو زمانوکې د کونړ دره په تيره بيا د کونړ د سيند د شمال شاوخوا په ځنگلونو پټه او زياتره وني يي همدغه ښونان او غوړاڅکي وو، او زما ديادو خبره ده چي زموږ دسيمي (نرنگ) دغرونو لمني ان تر سمي پور يپورې د ښونانو او څيړيو او نورو ونو پټيپټې وي،وې، نوځاي يي درلود چي نورستانيانو هغه د ښوونو په نامه ياده کړي ده.
همداراز (کو) د اوبو، څاه او رود په معنا دي لکه ،چي همدا اوس موږ په ورځنيو محاورو کې کوهې زيات استعماليږي، نو چي داسي ده دکونړ يعني د اوبو او رود دره او که تاريخي اسنادو ته مراجعه وشي په عمومي صورت سره کونړدومره شهرت نه لري لکه چي په لرغونو اثارو کي دکونړ سيند (راساRasa ( يي لري.
نودا هم پوره ممکنه ده چي د کونړ دا معنا به واقعيت ولرلاي شي چي د [[سيند]] او اوبو دره يي وبولو، ځکه که [[اوبه]] يي نه درلودلاي اووچ خوړ واي نو ممکن بيايي دغسي معنا نه شوه ورکولاي. د [[عبدالحی حبيبي|پوهاند عبدالحى حبيبي]] د پنځوسو مقالو د پساندونو په يوه برخه کي داسي راغلي دي: