د "چکي ژبه" د بڼو تر مېنځ توپير

۹ ټکی لري شوه ،  ۵ کاله مخکې
و
و (عثمان منصور انصاري د چېکی ژبه مخ چېکي ژبه ته ولېږداوه)
و (Typo fixing using AWB)
|-
! align="left" valign="top" |ویل کېږی په
|[[دوتنه:Flag of the Czech Republic.svg|20px]] [[ چېک جمهوريت]]<br />[[دوتنه:Flag of Slovakia.svg|20px]] [[سلواکيا|سلواکیا]]<br />[[دوتنه:Flag of Austria.svg|20px]] [[اتریش]]<br />[[دوتنه:Flag of Poland.svg|20px]] [[پولنډ]] <br />[[دوتنه:Flag of Romania.svg|20px]] [[رومانیا]]<br />[[دوتنه:Flag of Serbia.svg|20px]] [[سربیا]]<br />[[دوتنه:Flag of USA.svg|20px]][[د امريکا متحده ايالات]]
|-
! align="left" valign="top" |ټول وییونکی
|د چيک د لاتين الفبا
|-
! align="left" valign="top" |د ژبې د پرمختګپرمختگ اداره
|Ústav pro jazyk český
|-
! align="left" valign="top" |رسمي ژبه په
|[[دوتنه:Flag of the Czech Republic.svg|20px]] [[ چېک جمهوريت]]<br />[[دوتنه:Flag of Europe.svg|20px]] [[اروپايي اتحاديه]]
|}
 
'''چېکي ژبه'''( په چيکی: Český jazyk ) د لوېديځی سلاوی ژبو څخه يوه ژبه ده چی د اروپا په مرکزکی ويل کېږی. دغه ژبه [[ چېک جمهوريت|د چيک د جهوريت]] رسمی ژبه ده. چيکی ژبه هم په [[سلواکيا]]، [[پولنډ]]، اوکراين [[رومانيا]] ، [[کاناډا]] او [[د امريکا متحده ايالات|امريکا]] کی ويل کېږی. چيکي ژبه ادبي او محاروي فورم ( شکلونه ) لري. ادبی ژبه په ورځپانه، تيلويزيون او راديو کی استعمالېږی.
 
'''چېکي ژبه'''( په چيکی: Český jazyk ) د لوېديځی سلاوی ژبو څخه يوه ژبه ده چی د اروپا په مرکزکی ويل کېږی. دغه ژبه [[ چېک جمهوريت|د چيک د جهوريت]] رسمی ژبه ده. چيکی ژبه هم په [[سلواکيا]]، [[پولنډ]]، اوکراين [[رومانيا]] ، [[کاناډا]] او [[د امريکا متحده ايالات|امريکا]] کی ويل کېږی. چيکي ژبه ادبي او محاروي فورم ( شکلونه ) لري. ادبی ژبه په ورځپانه، تيلويزيون او راديو کی استعمالېږی.
چيکی ژبه د ۲۰۰۴ کال څڅه د اروپا د مشترکو هېوادو رسمی ژبه ده.
== تاريخ ==
د چيک په هيواد کی د ۹ پيړی څخه تر ۱۱ پېړی پورې په ادبيات کی پخوانی سلاوی ژبه کارېده. هغو ژبو د خاض ليکنی څخه کار واخيست. هغه ليک په اوس وخت کی د هلاهوليڅې ( Hlaholice) په نوم يادېږی. د کونستانتين ژوند تر ټولو پخوانی کتاب دی چی په پخوانی سلاوی ژبه کی ليکل شوی دی. د ۱۱ پېړی څخه د چيک په هېواد کی مذهبی کتابونه ليکل کېده. په ۱۳ پېړی کی لمړی چېکي کتابونه وليکل شول. د داليميل د پېښو کتاب لمړی کتاب دی چی په چيکی ژبه کی په ۱۳۱۴ کال کی وليکل شو. په ۱۵ پېړی کی د چيکی ژبی د سم ليک د يان هوس لخوا اصلاح شو. [[یان هوس]] د پوهنتون استا‌ذ او کشيش وو چې د چيکی ژبې ليکنه يې آسانه کړه . د [[یان هوس|هوس]] مذهبی کتابونه په چيکی او لاتيني ژبې کی وليکل شول. په ۱۶ پېړی کی د چيک ادابيات اوج ته ورسېدل. په ۱۶۲۰ کال کی د چيک اشرافو د اطريش د حکمران په خلاف قيام وکړل. د چيک اشرافیان د اطريش د پوځ لخوا ماته وخوړله او د چيک علما مجبور شول چی بهر ته ولاړ شی. په دی وخت کی د اطريش حکمرانانو د چيک پر خلکو ظلمونه کول او د چيک کتابونه يې په اور کی سوخول. مهم کتابونه يوازې په آلمانی او لاتين ليکل کېده.
په ۱۹ پېړۍ کی د چېک د ژبی ترقی بیا پېل شوه. د چېک ژبه بوهانو د سلاوی ژبو د الفاظو په مرسته غنی کړه. مثلا : د چېک کلمه (vzduch ) په پښتو ''هوا'' د روسی ژبه څخه چېکي ژبه ته راغلی ده. د هغه وخت تر ټولو مشهور ژبه پوه یوسیف یونګمانیونگمان ( ۱۷۷۳ـ۱۸۴۷ ) وو. یوسیف یونګمانیونگمان نوی چېکي کلمې جوړې کړې او د سلاوی ژبو د کلمو په مرسته یی چېکي ژبه غنی کړه. د دی په سبب هر چېک په سلواکی، پولندی، سربی او روسی کلمو پوهېدلای سی. چېکي- آلمانی قاموس او د چېک د ادبیات تاریخ د یوسیف یونګمانیونگمان تر ټولو مشهور کتابونه دی. په ۱۹۱۸ کال کی د چکوسلواکیا تر تاسیسولو وروسته چېکي ژبه د عمومی ژوند ټول سیمو ته وغزېده.
په اوس وخت کی چېکي ژبه د ګلوبالیساتیونگلوبالیساتیون (Globalization ) په سبب د انګلیسیانگلیسی کلمو څخه غنی کېږی.
 
== چېکي ژبه ==
چېک ژبه تل په لمړنی څپه (هجا ) کی اکڅنت لری.د دغه ژبه پنځه د علت توری او ۲۴ بی رغه توری لری. د ګرامرگرامر په مطابق چېکي ژبه د حال زمانه، راتلونکی زمانه ، تیره زمانه، دری ګرامریگرامری نسلونه ( مذکر، مونث او منځنی جنس )، ۷ ګرامریگرامری حالتونه، مفرد او جمع لری. د چېکي ژبه د کلمو ردیف ( مبتدا - فعل ـ خبر ) دی.
== د ګرامرگرامر نسلونه ==
چېکي ژبه دری ګرامرگرامر نسلونه لری.
* د مذکر نسل
* د مونث نسل
== د جمله جوړول ==
د چېکي ژبه د کلمو ردیف '''مبتدا''' - '''فعل''' - '''خبر''' دی.
 
* ''Já'' jsem '''student''' یا '''Jsem''' ''student''
* ''زه'' یم '''شاګردشاگرد''' ( مبتدا - فعل - خبر ) یا '''یم''' ''شاګردشاگرد'' ( فعل - خبر ) د چېکي ژبه د کلمو ردیف
* زه شاګردشاگرد یم ( مبتدا - خبر - فعل ) د [[پښتو]] د کلمو ردیف
 
* '''Já''' jsem ''studentka'' یا '''Jsem''' ''studentka''
* '''زه''' یم ''شاګردهشاگرده'' یا '''یم''' ''شاګردهشاگرده'' (د چېکي ژبه د کلمو ردیف)
* زه شاګردهشاگرده یم
( زه = مبتدا، یم = فعل، شاګردشاگرد / شاګردهشاگرده = خبر ) (د [[پښتو]] د کلمو ردیف)
 
== د چېک د لاتین الفبا ==
[[دوتنه:Psací písmo.gif|500px|بټنوک|کيڼ|د چېکي الفبا لاسى نسخې ]]
 
 
:{|class=wikitable