د "پانگه" د بڼو تر مېنځ توپير

۳ ټکی لري شوه ،  ۵ کاله مخکې
و
و (Typo fixing using AWB)
 
'''پانگه''' {{Lang-en|Capital}} د [[تولید]] د څلورګونوڅلورگونو سرچینو څخه یوه مهمه او کلیدي سرچینه ده. هر څوک د خپل ځانګړېځانگړې لیدلوري له مخې پانګهپانگه تعریفوي. محاسب ته هغه څه پانګهپانگه ده چې یو کاروباري یې د خپل کاروبار لپاره لګويلگوي. په کامرس او کاروبار کې پانګهپانگه د کاروبار د تمویل په مانا ده او همدارنګههمدارنگه په ملي اقتصاد کې پانګهپانگه د شتمنۍ هغه برخه ده چې د تولید په پروسه کې کارول کیږي. په دغه لیکنه کې مونږ د پانګېپانگې په ځانګړتیاووځانگړتیاوو او ډولونو بحث کوو خو تر هر څه مخکې د پانګې،پانگې، شتمنۍ، پیسو او عاید په اړیکه خبرې کوو.
==د پانګېپانگې او شتمنۍ اړیکه==
لکه مخکې مو چې وویل پانګهپانگه د شتمنۍ هغه برخه ده چې د تولید لپاره کارول کیږي. د دغه تعریف څخه ښکاري چې شتمني لوی مفهوم او پانګهپانگه د هغه په پرتله کوچنی مفهوم لري. ډیر داسې شیان شته چې زمونږ د شتمنۍ برخه به وي خو چې لا مو د تولید پروسې ته نه وي لېږدولي پانګهپانگه نه ګڼلگڼل کیږي ځکه خو ویلای شو چې ټوله پانګهپانگه شتمني ده خو ټوله شتمني پانګهپانگه نه ده ځکه پانګهپانگه د شتمنۍ ټولې ځانګړتیاوېځانگړتیاوې لکه افاده، کمیابي، د لېږد قابلیت او نور لري په داسې حال کې چې ټوله شتمني د پانګېپانگې ځانګړتیاوېځانگړتیاوې نه لري.
==د پانګېپانگې او پیسو اړیکه==
د پانګېپانگې عام تعریف په کاروبار کې د پیسو لګښتلگښت دی. خو د اقتصاد تعریف پیسې تر هغه وخت پانګهپانگه نه ګڼېگڼې تر څو چې د پانګهپانگه ایزو شتمنیو لکه ماشین آلاتو، ځمکې او نورو په رانیولو و نه لګيږيلگيږي. هغه پیسې چې د لګښتلگښت کوونکو consumers په لاس کې دي او یا هم هغه پیسې چې راکدې پرتې وي پانګهپانگه نه ګڼلگڼل کیږي.
د پانګېپانگې او عاید اړیکه: پانګهپانگه عاید زیږوي ځکه خو پانګهپانگه منبع یا سرچینه او عاید یې پایله یا موخه ګڼلگڼل کیږي. کله چې د عاید څه برخه پس انداز او بېرته په کاروبار کې ولګولولگول شي د پانګېپانگې بڼه خپلوي.
==د پانگې ځانگړتیاوې==
پانګهپانگه د طبیعت لورینه نده او د انسانانو د هڅو په وسیله رامینځته کیږي. دا د تولید دوهمي سرچینه ده چې په مصنوعي ډول پنځول کیږي. پانګهپانگه د تولید اندازه زیاتوي او د تولید پروسې ته چټکتیا ورکوي.
د پانګېپانگې عرضه د کشش یا ارتجاعیت لرونکې ده. په دې مانا چې د پانګېپانگې اندازه د پانګېپانگې په جوړښت capital formation پورې اړه لري. د پانګېپانگې جوړښت بیا په اقتصادي جریان کې د وګړووگړو او نورو مالي بنسټونو په سپما پورې تړلی دی، البته هغه سپما چې د تولیدي موخو لپاره اقتصادي جریان ته لار پیدا کړي. د پانګېپانگې د جوړښت ډېرښت د پانګېپانگې عرضه زیاتوي او په مقابل کې یې کمښت په اقتصادي جریان کې د پانګېپانگې د عرضې د کمښت لامل کیږي.
 
پانګهپانگه د تولید داسې یو عامل دی چې په اسانۍ سره لکه د کاري ځواک په څېر نه نابودیږي. یوازې په ټاکل شوو استهلاکي دورو کې د پانګهپانگه ایزو شتمنیو ارزښت کمیږي او تر یو اوږده مهال وروسته له کاره لویږي. همدارنګههمدارنگه د یو ځای څخه بل ځای ته د پانګېپانگې لیږد خورا اسانه دی.
'''پانگه''' {{Lang-en|Capital}} د [[تولید]] د څلورګونو سرچینو څخه یوه مهمه او کلیدي سرچینه ده. هر څوک د خپل ځانګړې لیدلوري له مخې پانګه تعریفوي. محاسب ته هغه څه پانګه ده چې یو کاروباري یې د خپل کاروبار لپاره لګوي. په کامرس او کاروبار کې پانګه د کاروبار د تمویل په مانا ده او همدارنګه په ملي اقتصاد کې پانګه د شتمنۍ هغه برخه ده چې د تولید په پروسه کې کارول کیږي. په دغه لیکنه کې مونږ د پانګې په ځانګړتیاوو او ډولونو بحث کوو خو تر هر څه مخکې د پانګې، شتمنۍ، پیسو او عاید په اړیکه خبرې کوو.
په پانګهپانگه رانیول شوې پانګهپانگه ایز توکي نیغ په نیغه زمونږ اړتیاوې نه پوره کوي بلکې نوموړي توکي لکه ماشینونه، ځمکه او نور د لګښتیزولگښتیزو توکو د تولید لپاره کارول کیږي او نوموړي توکي بیا په مستقیمه توګهتوگه د لګښتلگښت کوونکو اړتیاوې پوره کوي.
==د پانګې او شتمنۍ اړیکه==
==د پانګېپانگې ډولونه==
لکه مخکې مو چې وویل پانګه د شتمنۍ هغه برخه ده چې د تولید لپاره کارول کیږي. د دغه تعریف څخه ښکاري چې شتمني لوی مفهوم او پانګه د هغه په پرتله کوچنی مفهوم لري. ډیر داسې شیان شته چې زمونږ د شتمنۍ برخه به وي خو چې لا مو د تولید پروسې ته نه وي لېږدولي پانګه نه ګڼل کیږي ځکه خو ویلای شو چې ټوله پانګه شتمني ده خو ټوله شتمني پانګه نه ده ځکه پانګه د شتمنۍ ټولې ځانګړتیاوې لکه افاده، کمیابي، د لېږد قابلیت او نور لري په داسې حال کې چې ټوله شتمني د پانګې ځانګړتیاوې نه لري.
په دې برخه کې غواړو د پانګېپانگې د ځینو ډولونو څخه لنډه یادونه وکړو.
==د پانګې او پیسو اړیکه==
د پانګې عام تعریف په کاروبار کې د پیسو لګښت دی. خو د اقتصاد تعریف پیسې تر هغه وخت پانګه نه ګڼې تر څو چې د پانګه ایزو شتمنیو لکه ماشین آلاتو، ځمکې او نورو په رانیولو و نه لګيږي. هغه پیسې چې د لګښت کوونکو consumers په لاس کې دي او یا هم هغه پیسې چې راکدې پرتې وي پانګه نه ګڼل کیږي.
د پانګې او عاید اړیکه: پانګه عاید زیږوي ځکه خو پانګه منبع یا سرچینه او عاید یې پایله یا موخه ګڼل کیږي. کله چې د عاید څه برخه پس انداز او بېرته په کاروبار کې ولګول شي د پانګې بڼه خپلوي.
==د پانګې ځانګړتیاوې==
پانګه د طبیعت لورینه نده او د انسانانو د هڅو په وسیله رامینځته کیږي. دا د تولید دوهمي سرچینه ده چې په مصنوعي ډول پنځول کیږي. پانګه د تولید اندازه زیاتوي او د تولید پروسې ته چټکتیا ورکوي.
د پانګې عرضه د کشش یا ارتجاعیت لرونکې ده. په دې مانا چې د پانګې اندازه د پانګې په جوړښت capital formation پورې اړه لري. د پانګې جوړښت بیا په اقتصادي جریان کې د وګړو او نورو مالي بنسټونو په سپما پورې تړلی دی، البته هغه سپما چې د تولیدي موخو لپاره اقتصادي جریان ته لار پیدا کړي. د پانګې د جوړښت ډېرښت د پانګې عرضه زیاتوي او په مقابل کې یې کمښت په اقتصادي جریان کې د پانګې د عرضې د کمښت لامل کیږي.
 
===ثابته پانگه===
پانګه د تولید داسې یو عامل دی چې په اسانۍ سره لکه د کاري ځواک په څېر نه نابودیږي. یوازې په ټاکل شوو استهلاکي دورو کې د پانګه ایزو شتمنیو ارزښت کمیږي او تر یو اوږده مهال وروسته له کاره لویږي. همدارنګه د یو ځای څخه بل ځای ته د پانګې لیږد خورا اسانه دی.
ثابته پانګهپانگه یا Fixed Capital هغه پانګېپانگې ته ویل کیږي چې په اوږدمهاله توګهتوگه د تولید په پروسه کې کارول کیږي لکه ماشینونه، د ترانسپورت وسایل، ودانۍ، تجهیزات او نور. ثابته پانګهپانگه د ځای له پلوه د ثابت پاتې کیدلو په مانا نده بلکې دا په هغه پانګهپانگه ایزو لګښتونولگښتونو اطلاق کیږي چې په اوږده مهال کې ثابت وي. د ماشین الاتو، تجهیزاتو، تعمیراتو او نورو دغه ډول شیانو لګښتونهلگښتونه همداسې یوه ځانګړتیاځانگړتیا لري.
په پانګه رانیول شوې پانګه ایز توکي نیغ په نیغه زمونږ اړتیاوې نه پوره کوي بلکې نوموړي توکي لکه ماشینونه، ځمکه او نور د لګښتیزو توکو د تولید لپاره کارول کیږي او نوموړي توکي بیا په مستقیمه توګه د لګښت کوونکو اړتیاوې پوره کوي.
===بدلیدونکي پانګهپانگه===
==د پانګې ډولونه==
دغه ډول پانګهپانگه چې Working Capital یې هم بولي د پانګېپانگې هغه ډول دی چې یوازې یو ځل د تولید په پروسه کې کارول کیږي، ښه بیلګهبیلگه یې د تولید لپاره خام مواد دي. دغه ډول پانګهپانگه ایز لګښتونهلگښتونه د تولید شوو توکو او چوپړتیاوو د خرڅلاو له لارې بیرته پوره کیږي.
په دې برخه کې غواړو د پانګې د ځینو ډولونو څخه لنډه یادونه وکړو.
د یوې موخې لپاره کارول کیدونکې پانګهپانگه: دغه ډول پانګهپانگه چې په انګلیسيانگلیسي یې Sunk Capital بولي، د پانګېپانگې هغه ډول دی چې په تولید کې د لګښتلگښت ځانګړیځانگړی ځای لري او له هغه پرته په نورو ځایونو کې ورڅخه کار نه اخیستل کیږي. د بیلګېبیلگې په توګهتوگه د ټوکر اوبدلو یو ماشین چې د ټوکر اوبدلو پرته د کوم بل کار لپاره ورڅخه ګڼهگڼه نشي اخیستل کیدای. د پانګېپانگې د دغه ډول په مقابل کې هغه پانګهپانگه ده چې په هر ځای کې کارول کیږي. دغه ډول پانګېپانگې ته لامبو وهونکي پانګهپانگه یا Floating Capital وایي. د بېلګېبېلگې په توګهتوگه موټر، بریښنا او نور هغه څه دي چې په هر ځای او هر هدف لپاره ورڅخه کار اخیستل کیږي.
 
===ثابتهټولنیزه پانګهپانگه===
ټوله هغه فزیکي شتمني چې په یو هیواد کې د عامه ګټېگټې اخیستنې لپاره رامینځته شوي وي او سوداګریزهسوداگریزه بڼه و نه لري ټولنیزه پانګهپانگه ګڼلگڼل کیږي. د بیلګېبیلگې په توګهتوگه سړکونه، عامه پارکونه، بریښناکوټونه او داسې نور. د دغه پانګېپانگې په وړاندې شخصي پانګهپانگه یا Private Capital ده کوم چې د افرادو په واک کې وي او د هغوی د شخصي عاید د زیاتوالي لامل کیږي.
ثابته پانګه یا Fixed Capital هغه پانګې ته ویل کیږي چې په اوږدمهاله توګه د تولید په پروسه کې کارول کیږي لکه ماشینونه، د ترانسپورت وسایل، ودانۍ، تجهیزات او نور. ثابته پانګه د ځای له پلوه د ثابت پاتې کیدلو په مانا نده بلکې دا په هغه پانګه ایزو لګښتونو اطلاق کیږي چې په اوږده مهال کې ثابت وي. د ماشین الاتو، تجهیزاتو، تعمیراتو او نورو دغه ډول شیانو لګښتونه همداسې یوه ځانګړتیا لري.
نړیواله پانګهپانگه: دا د پانګېپانگې هغه ډول دی چې د نړیوالو مالي سازمانونو لکه [[نړیوال بانک]]، [[د پیسو نړیوال صندق]] او نورو په واک کې وي.
===بدلیدونکي پانګه===
دغه ډول پانګه چې Working Capital یې هم بولي د پانګې هغه ډول دی چې یوازې یو ځل د تولید په پروسه کې کارول کیږي، ښه بیلګه یې د تولید لپاره خام مواد دي. دغه ډول پانګه ایز لګښتونه د تولید شوو توکو او چوپړتیاوو د خرڅلاو له لارې بیرته پوره کیږي.
د یوې موخې لپاره کارول کیدونکې پانګه: دغه ډول پانګه چې په انګلیسي یې Sunk Capital بولي، د پانګې هغه ډول دی چې په تولید کې د لګښت ځانګړی ځای لري او له هغه پرته په نورو ځایونو کې ورڅخه کار نه اخیستل کیږي. د بیلګې په توګه د ټوکر اوبدلو یو ماشین چې د ټوکر اوبدلو پرته د کوم بل کار لپاره ورڅخه ګڼه نشي اخیستل کیدای. د پانګې د دغه ډول په مقابل کې هغه پانګه ده چې په هر ځای کې کارول کیږي. دغه ډول پانګې ته لامبو وهونکي پانګه یا Floating Capital وایي. د بېلګې په توګه موټر، بریښنا او نور هغه څه دي چې په هر ځای او هر هدف لپاره ورڅخه کار اخیستل کیږي.
===ټولنیزه پانګه===
ټوله هغه فزیکي شتمني چې په یو هیواد کې د عامه ګټې اخیستنې لپاره رامینځته شوي وي او سوداګریزه بڼه و نه لري ټولنیزه پانګه ګڼل کیږي. د بیلګې په توګه سړکونه، عامه پارکونه، بریښناکوټونه او داسې نور. د دغه پانګې په وړاندې شخصي پانګه یا Private Capital ده کوم چې د افرادو په واک کې وي او د هغوی د شخصي عاید د زیاتوالي لامل کیږي.
نړیواله پانګه: دا د پانګې هغه ډول دی چې د نړیوالو مالي سازمانونو لکه [[نړیوال بانک]]، [[د پیسو نړیوال صندق]] او نورو په واک کې وي.
==سرچینې==
* ویکی پېډیا
* لومړیتوب سایټ
 
[[وېشنيزه:اقتصاد]]
[[وېشنيزه:پیسۍ]]
 
 
[[وېشنيزه:وټپوهنه]]