ادم خان غریب مل

ادم خان غریب مل (زوکړه د ۱۳۲۱ ل ل کال، ننگرهار ولایت، د رودات ولسوالۍ) د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر او لیکوال دی.

مخینهسمول

ښاغلی استاد ادم خان غریب مل د اروا ښاد میر سالم خان زوی او د خدای بښلي سید منور شاه لمسی دی چې پر ۱۳۲۱ لمريز لېږدي کال د روداتو ولسوالۍ د میرجي کلا اړوند د خیر اباد په کلي کې زېږېدلی دی. استاد په خټه سادات او د پښتنو په وینا پاچایان دي. استاد غریبمل خپلې لومړنۍ زده کړې د خپل کلي له جومات او د حصارک مزینې له لومړني ښوونځي راپیل کړې دي. هغه د وخت له ښو ښو عالمانو په منظم ډول دیني زده کړې هم کړې دي. د حصارک مزینې د لومړني ښوونځي تر پای ته رسولو وروسته د جلال اباد ښار په ښوونتون (دارالمعلمین) کې شامل او خپلې زده کړې یې له نوموړي ښوونیزې منځۍ نه د بکلوریا د لاسوند په ترلاسه کولو سره پای ته ورسولې.

دا چې استاد غریب مل په یوه بزگره کورنۍ کې زېږېدلی وو، نو د ژوند د ورپېښو ستونزو له لامله یې د نورو لوړو زده کړو د تر سره کولو په ځای کار او ماموریت ته ملا وتړله. هغه پر ۱۳۴۳ ل ل کال د کامې ولسوالۍ د مراد علي رح په لېسه کې ښوونکی شو. تر پېنځه کلن خدمت وروسته پر ۱۳۴۸ ل ل کال له کامې د رودات ولسوالۍ ته تبدیل شو او د احداد عالي لېسه کې په دنده وگومارل شو. نوموړي د یوه ښه او مسلکي ښوونکي په توگه د گران هېواد د ډېرو ولایتونو په بېلابېلو ښوونځیو کې د ښوونکي په توگه دنده ترسره کړه.

ادم خان غریب مل د ۱۳۵۷ ل ل کال د غويي تر کودتاء او سیاسي بدلون وروسته د ننگرهار ولایت د هسکې مینې ولسوال وټاکل شو. دوه کاله وروسته يانې د ۱۳۵۸ ل ل کال په وروستیو میاشتو کې د ننگرهار ولایت د مومندرې ولسوال وگومارل شو. د ولسوالۍ تر دندې وروسته د ننگرهار ولایت د ادارې لوی مدیر وگومارل شو. تر دې وروسته د مخابراتو د پست د برخې پازوال او د ننگرهار پوهنتون د تحریراتو د مدیر په توگه وگومارل شو. تر دغو مدیریتونو او ماموریتونو وروسته د ننگرهار ولایت د انقلابي چارواکو له خوا د ننگرهار د پلار وطنې ملي جبهې د جوړښت په چوکاټ کې مرستیال شو او تر ۱۳۷۱ ل ل کاله یې مرستیال وو. استاد دا مهال په جلال اباد کې اوسي او په لیکلو او لوستلو لوخت دی.

استاد غریبمل د ځوانۍ او د ښوونتون له دورې په شعر ویلو او لیکلو پیل کړی دی. په شعرونو کې یې د طبیعت د ښکلا او رنگینو ور ایخوا یو سیاسي رنگ او مبارزه هم له ورایه ښکاري. د زلفو، گل او بلبل تر څنگ یې د خپل زړه کړیکه او چیغه هم کړې ده چې:

دلته چې گورم انسانان شته خو محروم له ژونـده - راځئ چې خلاص کړو دا رټلي زندانیان له بنـــده

ټول طبیبان شو دې دردمنـــدو ته درمــــل ولیــکو - راځئ ملگرو چــې په گډه یـــو غزل ولیکـو

او یا دا چې:

ظالمان مې د زړه غوښو نه کباب جوړوي - غریبمل قلم په لاس د عشق کتاب جوړوي

د استاد غریب مل شعرونه د ننگرهار په ورځپاڼو او د وخت په نورو چاپي دولتي خپرونو کې هم خپاره شوي دي. همدا ډول ډېر شعرونه یې په دېرو، حجرو او مجلسونو کې هم د وخت سندرغاړو زمزمه کړي، د راډیو تلویزیون سندرغاړو یې هم شعرونه ویلي چې د هېواد د ملي راډیو تلویزیون په ارشيف کې خوندي دي.

د ادم خان غریب مل د شعر ژبه روانه، ساده او خوږه ده؛ له همدې لامله په ولس کې مینه وال او لوستوونکي لري.

د شعر بېلگې يېسمول

تړمې اوښکې

تړمې اوښکې مې په مخ باندې دریاب جوړوي - ظالمان مې د زړه غـوښو نه کبـاب جــوړوي

محبـــت او صــداقـت راته بلا غوندې شـوه - گونگوسى د پاکې مینـې مې غوغا غوندې شوه

غمازان شـول ډلـې ډلې څه حسـاب جـــوړوي - ظالمان مـې د زړه غوښـو نه کبـاب جــوړوي

هغه زلفې چې عاشـق به ترینه ټـال جـوړوه - د وصال عنقا لپـاره به یې ترې جال جـوړوه

اوس مطرب ترینـه تـارونه د ربـاب جــوړوي - ظالـمان مې د زړه غوښـونه کـبـاب جــوړوي

د حـیا پـرده پـه مـخ کـونج او کنـار لټـوم - خـاموشي مـې اختیار کـړې خپل نـگار لـټـوم

حوصـله مې په موجـونو شـوه گرداب جــوړوي - ظالمان مـې د زړه غـوښـو نه کبـــاب جـوړوي

د چــا فکر به دنیا د چـا به کار ســره وي - څوک به ناست په میخانه کې د خپل یار سره وي

غریب مل قلــم په لاس د عشق کتاب جــــوړوي - ظالمان مې د زړه غوښونه کبــــاب جــــوړوي

د رښتاوو نښه

اشنا نخرې دې د جفـا که د وفا نښـه ده - د سترگـــو جنگ دې د غصې که د خنـدا نښـه ده

د زړه باغچه کې مې د فکـر طـوطیان کښینـول - زمــا په ژبـه ترجمه یې د غـوغا نښــــه ده

دا چې په زیړ رنگ وچو شونډو سـوال د مینې کوم - راتـه معلومـه شـوه همـدا مـې د فنا نښــه ده

دا په محفل کې د یـارانو چـې په وینو ژاړم - دا مې د یار د ناکـــردو یـوه رسـا نښـه ده

چا به چې ویل یار بـې وفا ما بـه دروغ گڼله - کناره تـگ جــور و ستـم یې د رښتیا نښـه ده

چیرته چې څیرې گرېوان گورئ یا سرتور پښې لوڅې - فکر کوئ د غریــب مـل یوه همـدا نښـــه ده

بله بېلگه:

نن چې د اسمان لمنې سرې ښکاري - دا به د چا وینې وي خورې ښکاري

اوښکې سېلابونه مې د ستـــرګو ځي - ښکته په گرېوان ولې ولې ښکاري

لاړ شــئ هدیرې د شــهیدانــو تــه - سرې شناختې په سرو وینو لمدې ښکاري

ووتـــم تیارو نه د رڼـــا په لور - مـاتې مې د پښو نه زولنــــې ښکاري

زوړ مطرب بیا زوړ رباب رنگ کړی دی - نه یې اورم نغمې یې راته زړې ښکاری

وایه هر زلمي ته غریب مله ته - تشې له غیرته مو حجرې ښکاري

چاپ شوي نښيرونه يېسمول

۱- اوښکې (شعری ټولگه)، د اریانا خپرندويې ټولنې د ۱۳۸۱ ل ل کال چاپ. دويم چاپ ۱۳۹۰ ل ل کال.

۲- د ښاغلي عريب مل د زوی انجنیر صیب فضل اکبر شکیب په وینا، استاد په خپل علمي ژوند کې علمي او هنري ژباړې هم کړي دي چې په دې ترڅ کې یې څلور ایراني ناولونه او دوه پارسي انگلیسي قاموسونه پښتو ته راژباړلي دي چې د یوه ناول نوم یې دی «د فیل غوندې سړی» دی.


اخځليکسمول

۱- http://www.nzdl.org/cgi-bin/library?e=d-00000-00-...00--off-0areu--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-----dte--0-1l--11-ps-50---20-about---00-0-1-00-0-0-11-1-0utfZz-8-00-0-0-11-10-0utfZz-8-00&cl=CL5.38&d=HASH9c1f0a98eb6ffe72670d05&x=1

۲- د اجمل اټک يوسفزي فېسبوک پاڼه.‎